ZONDAGSBLAD Het Volk P2SS6 met de Burgerij. M. Buyl in de Kamer. Zondag 31 Maart 1907 10 cent. per nummer 63e jaar Nr 13. voor de Stad en het Arrondissement. Treinen tot 1 Juni 1907 Alles gaat vooruit. Een Schandaal. In de liberale steden. Het Gemeentefonds. Een man van onrecht. Betooverde boterkeerns V Abonnementen voorop betaalbaar. De abonnenten genieten het recht van kosteloos drie annoncen. De affichen worden eens gratis ingelijfd I Annoncen 20 c. per regel Rechterlijke eerherstellingen 1 fr. per regel en vonnissen 30 c. J Men schrijft in bij den drukWir-uitgever en in de Postbureelen ofbij de facteurs. Annoncen en artikels franco toe te zenden tegen den Vrijdag-avond aan de Uitgever Eüg. VanCuyck, Dixmude. Vertrek uit Dixmude naar Gent en Brussel 4.59 7.18 8 34 10.22 12-21 2.13 4.20 6 3 Vertrek uit Dixmude naar Veurne en Duinkerke 7.15 9.21 11.40 2.11 5.39 8.06 7.55 9.43 Vertrek uit Dixmude nr Nieuport en baden 7.27 9.29 12.27 2.17 5.46 7.45 8.12 Werkmanspensioen 1 JTIR. daags aan 65 jaar. Een man, ééne stem. Evenredige Vertegenwoordiging in alles en voor alles. Nooit is de zoekersgeest der uitvinders werkzamer geweest dan in de laatste twin tig, dertig jaren. Heeft de toepassing der stoomkracht in de eerste helft der negen tiende eeuw eene ga nsche omwenteling ge bracht in nijverheid en handel, ja, in de ganache beweging der samenleving, in ons g ansche dagelijksch leven, de toepassing der electriciteit keert nu op hare beurt den bestaan den toestand heeleraaal 't onderste boven. De stoomkracht wordt stilaan ver vangen door de barnkracht, die op dat gebied wonderen verricht. Gaat ge eene wereldtentoonstelling be zoeken, 'tis al electriciteit wat ge hoort en ziet. Machienen gonzen en daveren, niet meer enkel door stoom bewogen,maar door de barnkracht. Een enkele groote schouw, soms een paar zulker schouwen zien we nog boven de tentoonstellingsgebouwen uitste ken en hare dikke, zwarte, onmetelijke rookpluimen over den omtrek verspreiden. Dat zijn de schouwen van het enkele stoom tuig dat nog in de groote machienenzaal werkzaam is en, door middel van riemen, reusachtige dynamo's in werking stelt, die overal licht en beweging doen ontstaan. Gaat ge in den dag de nijverheidzalen binnen, dan staat ge verwonderd op te zien naar al het leven en de beweging die zich rondom u voordoen. Het is ronken en snorren, een draaien en wentelen dat hoorei] en zien erbij ver gaan. Wie zulk leven niet gewoon is, kan het er niet lang uithouden En wat daar al geschiedt gaat de denkkracht van den een- voudigsten mensch te boven. Zagen en schaven, boren en snijden in hout en ijzer, io koper en staaj, da£ alles gaat er zoo regelmatig en in schijn zoo eenvoudig dat het onze verbazing gaande maakt. Geeue nijverheid, geen stiel of ambacht kunt ge uitdenken of ge ziet ze daar werkzaam door middel van elektriciteit. Geen voorwerp van algemeen of huiselijk gebruik, of het wordt daar vervaardigd. Eu 's avonds ziet ge in de zaleD een verblindend licht, dat door al de zalen schijnt en den nacht in dag herschept. Dat is het licht der gloei- en booglampen. Hoog boven uw hoofd hangen daar die booglampen als zoovele zonnen te schitteren, terwijl de gloeilampjes bij duizenden, tot in de verste en verholenste hoekjes de uitstal lingen verlichten. We mogtn wel zeggen dat er met zoo'n licht geene verholen hoekjes meer zijn. En niet enkel in de tentoonstel lingen, maar door heel de beschaafde wereld verspreidt zich de tooverkracht der electri citeit. Hondorden, duizenden telegraaflijnen doorkruisen het land in alle richtingen. Eene spinneweb van telefoondraden is als over onze steden geweven met aanliechtings- panten aan alle huizon en fabrieken aan de groote staties onzer ijzerwegen, bij groote openbare werken, aan dokken en kaaien zien we hooge booglampen op hondorden meters afstands een helder licht verspreiden terwijl binnen in de werkhuizen ontelbare gloeilampjes het nachtwerk der arbeiders verlichten; elektrische trams zien we overal door onze straten rijden,sommige met troly- atelsel, andere met accumulateurs en nog andere met onderaardsche stoorageleiders in alle kleine werkplaatsen helpt de elek trische drijfkracht stielen en kleine nijver heden aan den arbeid in koffiehuizen, tooneelzalen en winkels is hetgazlicht ver vangen door elektrisch licht overal is de elektriciteit in werking met al hare voor- deelen en ook... al hare gevaren. Gevaren,ja. Weet men hoe talrijk zij zijn? Kortsluitingen, aanraking der geleiddraden met niet afgezonderde voorwerpen, onder brekingen in de strooming en andere, nog niet gekende oorzaken,kunnen dood en ver nieling teweegbrengen.Zoo menige voorbeel den hebben wij van ongevallen en rampen, door de elektriciteit voroorzaakt en waarvan de aanleiding nog niet gekend is. Nog altijd zoeken de geleerden naar de geheime wer kingen der electriciteit, niet enkel om nieuwe voordeelen te vinden, maar om ongevallen en rampen te voorkomen. En welke zijn de duizende werklieden, die met die alle3 verrichtende kracht, zoovol gekende en nog niet gekende gevaren moeten omgaan Onze volksjongens. Zij helpen haar voortbrengen, richten haar op onze tramlijnen, in onze werkhuizen, in onze havens, overalen overal bedreigt hen ramp of dood, wanneer zij maar een oogen- blik vergeten met wien zij te doen hebben, wanneer zij een oogenblik de voorzichtig heid uit het oog verliezen, die zij steeds moeten aan den dag leggen. Wie moet dus die geheime natuurkracht het best kennen Wie mag er ten minste niet vreemd zijn opdat gebied? Het zijn toch wel onze werklieden. Wie is er het minst in de gelegenheid haar te bestudeeren, zelfs in hare eenvoudigste wetten na te gaan Zijn het ook zij uiat Ons Staatsbestuur, van af 1884, heeft overal waar het kon, de goede scholen gesloten,de goede onderwijzers door onkun digen vervangen en 'het vak der natuur wetenschap nit het programma doen ver dwijnen, uitgenomen de larndb >uwkenni* in de landelijke scholen, waar zij dan nog allerellendigst onderwezen wordt. Wat al zedelijk, verstandelijk en ook stoffelijk kwaad onze regeerders daardoor aan hot volk berokkend hebben, weten zij wel, maar in hunne fanatieke kortzichtigheid willen zij het niet weten of houden er geehe rekening van. Het verstandigste en vooruitziende volk vraagt, bij monde zijner afgevaardigden, het verplicht onderwijs om in staat gesteld te worden, de noodige kennis aan zijne kinde ren te verschaffen, opdat zij zouden kunnen met den tijd meegaan en gesterkt worden in den zwaren en gevaarvollen levensstrijd. En onze kortzichtige regeerders weigeren ons het verplicht onderwijs. Het volk vraagt kennis en onderricht en onze meesters weigeren zulks zij voeren de onnoozelste beweegredenen aan om het te weigeren. Zij die een deel van hunnen rykdora veil hebben om hunne eigene kindereo eene goede opvoe ding, een goed onderwijs te verschaffen, weigeren die gunst aan de volkskinderen zij weigeren hun het onontbeerlijke geestes voedsel, dat zij ten koste vau veel geld, aan hun eigen kroost verschaffen. Waarlijk men moet in België zyn om zulken non tent bij de regeerders te zien doorstralen. Mogen wij dan niet zeggen dat zulke regeerders don naam van wetgevers niet waardig zijn dat zij België van de spits der beR?h->vi«> r, -- - .fisv - - raag te stellen met het veraohterde Spanje en het nog middeleeuwsche Rusland En is het dan geen tijd dat al wie nog liefde voor zijn land, voor zijn volk heeft, werke, onver droten werke om ons van zulke regeerders te verlossen, die de godsdienstige dweeperij boven 's lands belang en 's lands voorspoed stellen die in den vreemde pronken met den overschot van zijnen glans en hier werken om den laatsten spronkel van dien glans uit te dooven, uit vrees dat het licht der rede den godsdienstzin van ons volk zou kunnen krenken Slaan wij de handen ineen, liberalen, en gij allen die het met het volk goed meent, om België van zulke wetgevers te verlossen. Zij meenen het slecht met ons. Hebzucht, haat en nijd zijn de eeuige drijfveeren van heel hunne handelwijze. X. Vraag gericht tot den heer minister van binnenlandsche zaken en openbaar onder wijs, door den heer Buyl Dezelfde redenen als die welke de acht bare heer minister ingeroepen heeft ten behoeve der oprichting van de gemeente Bon-Secours, gelden met meer kracht nog om Nieupoort-Bad af te scheiden van Oost- duinkerke, de Panne van Adinkerke, en Westende-Bad van Westende-dorp. Is de Regeering niet van meening, dat, dit zoo zijnde, er ook redenen bestaan om Nieupoort-Bad, de Panne, en Westende-Bad tot gemeenten op te richten Vraag gericht tot den heer minister van spoorwegen, door den heer Buyl Eenige maanden geleden, werd een stoker onzer mailbooten ziek. Hij leed aan long tering. Toen hij eenigen tijd ziek was, werd hij op wachtgeld gesteld zijne jaarwedde werd met een vierde verminderd en op fr. 67-50 per maand gebracht. Sedert is de ongelukkige overleden en Iaat eene weduwe met zeven kinderen in de grootste armoede. Sedert meer dan een jaar is een overste werktuigkundige van dezelfde mailbooten insgelijks ziek, maar in strijd met wat ge beurde met zijnen armen collega, heeft men de menschlievendheid gehad, niet alleen zijne jaarwedde niet te verminderen, maar men heeft ze zelfs tot haar maximum ge bracht. Denkt de heer mi-nister niet dat dit stelsel van twee maten en twee gewichten niet kan gewettigd worden en dat het betamen zou de arme weduwe van den stoker, waarvan sprake, de ten onrechte afgehouden som terug schenken angt werd proces-verbaal opgemaakt mgun den klerikalen tap Concordiavan l'^sj-lt, wegens verkoop van sterken drank zonder vergunning. De plichtige, die niets tot zijne verschoo- nrng kon inbrengen, zou zich het maximum <Rr boete, toepasselijk in dit geval, op den litis gehaald hebben, 't zij 400 fr., indien «9e Belgen gelijk waren voor de Wet. Maar hier in ons laudeken voldoet het kalot te wezen, opdat moeder Jnsticia den blinddoek voor hare oogen wegneme en met een zacht handje slaat daar waar zij eene duchtige roede had moeten bezigen. Weet gij lezer, welke boete de Concordia heeft moeten betalen Twee franken en vijftig centiemen 't Is schandalig, zult gij zeggen. Ja, maar dat is niet alles. Men weet dat de administratie de helft der boeten uitbe taalt aan hare bedienden die, in zake vau verknop van sterke dranken zonder vergun ning, proces verbaal hebben opgemaakt. Welnu, in het tegenwoordig geval heeft de administratie aan elk barer beide bedienden die de overtreding hebben vastgesteld eene bijzondere premie van 5 fr. uitbetaald. Het proces-verbaal kost dus aan den Staat 10 franken en brengt hem 2 fr. 50 op. AJzoo verliest hij 7 fr. 50 en zulks om plezier te doen aan eenige doortrapte ka- dodders. Schoone justitie, voorwaar Wij roepen do aandacht van alle eerlijke herbergiers op dit feit. Wat denken zij van die zonderlingerechts pleging dat wjj de wet goedkeuren, maar verzetten togen hare afschaffing, dan moet zij niet ontdoken worden door kadodders- kringen, terwijl andere herbergiers zich tot hot maximum der straf zien veroordeelen. Ter vergadering van 9 April zal op vragen geantwoord worden. die Een klerikaal bladje van Aalst schrijft nog al dikwijls Wee Wee !1 Aalstenaars, indien de liberalen moesten meester worden op 't stadhuis, wat zou er toch gebeuren met onze priesters, met onze kerken, enz. Wel eenvoudig wat er in andere steden gebeurt, waar de liberalen aan 'tbewind zijn. Zie Brussel en al zijne voorgeborchten, zie Oostende, Gent, Antwerpen, Luik, Bergen, Charleroi, enz., wal geschiedt er daar nu toch met de priesters en de kerken. Niets, maar in bet geheel niets. Ja verschooning toch iets. Welaan wat dan Wel dat de priesters niets beter vragen dan in de groote steden benoemd te worden. Dat zij daar leven als vischjes in 't water, dat zij doen en laten wat ze willen, vele pro- fijtjes hebben en prachtige huizen bewonen. En als de kerk in de schuld zit dan moet op den hoop toe de liberale stad hare schulden betalen. 't Is wreed, niet waar, hoe men toch met de priesters en de kerken omgaat in de liberale steden. Volksgazet. Het dapper liberaal dagblad L'Echo d'Ostcnde gaf over bovenstaand onderwerp een uitgebreid artikel welke we zoo belang rijk vinden, dat we het noodig oordeelen er eenige uittreksels van mede te deelen aan onze vlaarasche lezers. In menigvuldige artikels bewezen we op onwederlegbare wijze dat het klerikaal gouvernement zijne creaturen boven alles bevoordeeligt, op 100 benoemingen in het gerecht, het onderwijs, enz., enz., worden er 99 volbloed klerikalen en enkel 1 liberaal aangetroffen, en over het algemeen is die liberaal dan nog zeer gematigd. Liberale notarissen en deurwaarders ziju er bijna niet meer te vinden. Het klerikaal gouvernement bevoordee ligt op eene schandalige wijze de vrije kleri kale scholen, en schenkt, onder vorm van toelagen, hij duizenden en duizenden van ouze vetbetaalde belastingen aan nuttelooze broerkensscholen en tutti quanti. In de verdoeliug van het gemeentefonds gaat het gouvernement insgelijks op zeer partijdige wijze te werk, zooals'men zal zien uit hetgene volgen zal. Het gemeentefonds werd ingesteld door Frère-Orhan, om de gemeenten min of meer schadeloos te stellen wegens het groot ver lies die ze ondergingen bij de aschafling der octrooirechten. Welnu, onder de liberale ministeries werd de verdeeliug van dit fonds altijd zeer recht vaardig gedaau, terwijl het hedeudaag-wlio gouvernement op wraakroepende wijze d klerikale steden en dorpen be voordeel igr .n do liberale forteressen, langs eenen anderen kant erg benadeeligt, ten einde het bestuur in die plaatsen moeilijk te maken aan de liberalen. Een kort overzicht zal ons daarvan een doorslaand bewijs leveren Brugge, als hoofdstad, gaat met het leeuwenaandeel wegen ontvangt 028,197 fr. op eene be volking van ongeveer 54,000 inwoners. Het liberaal Oostende met zijne 42,000 inwoners ontvangt 834,374 fr. 't zij dus ongeveer 200,000 fr. minder dan het doode Brugge. Kortrijk met 34,000 inwoners ontvangt 322,275 fr. Yperen eene andere klerikale stad, en nog dooder dan Brugge, krijgt 115,000 fr., hetzij bijna de helft vau Oostende en nochtans bedraagt hare bevól king slechts 17,000 inwoners. Deze 3 klerikale steden worden dus ver-I meer bevoordeeligd dan Oostende en noch tans zfln er daarvan 2 «tedeo wier bestuur weinig of niets doet voor den vooruitgang en den bloei der stad. Oostende, integendeel, die van jaar tot jaar aanzienlijk in bevolking vermeerdert, wordt op stiefmoederlijke wijze behandeld door ons fanatiek gouvernement. Roeselaere, eene stad met 25,000 inwo ners ontvangt minder dan Yperen, alhoewel hare bevolking veel grooter is dan deze van laatstgenoemde stad, haar aandeel is slechts 145,000 fr. Yan waar dit verschil Is Roeselare misschien liberaal zooals Oostende Neen, juist het overgestelde, Roeselaere is te klerikaal en het gouvernement hoeft daar zooveel niet te geven, want hare macht is liberale stad en daarom dieneii tie vncuiüjes daar meer gesteund te worden. Thielt, een ander fanatiek nest als Roeselaere, vaart niet beter en krijgt slechts 54,000 fr. op eene bevolking van 11,000 inwoners. Steden dus die ultra klerikaal zijn wor den evenals de liberale centers op stief moederlijke wijze behandelt maar steden die vroeger liberaal waren of waar de kleri kale meerderheid gevaar loopt omgeworpen te worden, krijgen een ferme brok van den kaas. Noemen wij hier ter loops maar Dixmude 3,600 inw. 34,000 fr. Nieupoort 4,000 27,000 Veurne 6,000 42,000 Blankenberge 6,000 79,000 Zooals wij hooger schreven geeft ons dit eon doorstaand bewijs van de partijdigheid en de onrechtvaardigheid onzer klerikale meesters en moeten we dus alles doen wat in onze macht is om immer de klerikalen te bestrijden, op gemeentelijk, provinciaal en staatkundig opzicht. Woeste, in zijn vertlagover het wetsvoor stel Mechelynck ten voordeele der evenre dige vertegenwoordiging in de gemeente raden, laat zich uit als volgt Wij moeten die (rechtvaardige) hervor ming verwerpen 1Omdat de gemeenteraden op den builen meestal gekozen worden bij algemeene stemmen 2. Omdat hun bestuur vaderlijk is 3. Omdat er nu vrede is en dan oorlog zou ontstaan 4. Omdat de inwoners alle gemak hebben om de gemeentezaken na te zien. Neem nu juist het tegenovergestelde en ge zult in de waarheid zijn. Woeste en de rechterzijde zijn er eenvou dig weg tegen, omdat de pastoor er belang bij heeft 1. Geldelijk. 2. Geldelijk. 3. Geldelijk. En daarmede Amen en uit Over tijd van jaren was het, bij zekere klas van lieden, een gemeen spreekwoord De keern is betooverd en de boerin en kan geen boter maken. Aanstonds werd de knaap naar de plaats gezonden om den onderpastoor, en mits be taling, prevelde liet gekruind heerschap eenige gebeden, wierp eenige druppels ge wijd water, maande de boerin aan den keern uit te spoelen, en... de duivel was verjaagd. Sedert het landbouwonderwijs meer ver spreid is, sedert, bijzonderlijk, de landslie den verstaan dat reinheid en netheid de DE I IXMUDENAAR .tr iwn»a>lBO I li UW IVdlü-U s filCU rute «V» vruegoV «®n»

HISTORISCHE KRANTEN

De Dixmudenaar | 1907 | | pagina 1