De Arbeid in Oorlogstijd
VRESELIJKE RAMP TE TESSENDERLOO
Strak en Staal!
'k Zal 't nooit vergeten
De geniale Mozart
1
i.
t
ril
Heer (ta 2S0 dooden en vomfieldene honderden gekwetsten
i Ft Mi H®
UITGAVE
37 JAAR. Nr 19.
ZATERDAG 9 MEI 1942.
VERSCHIJNT WEKELIJKS.
KATHOLIEK NIEUWS-, NOTARIEEL- EN
AANKONDIGINGSBLAD.
Donderdag 14 Mei, O. H. Hemelvaart
aa
S
AAN AL ONZE
CORRESPONDENTEN!
is OOSTUITGAVE 1
is WESTUITGAVE 8
isaBsaaBK33SB»EEBSMBM3aBBBEEanEsaaBBa3Bnsnafi2asKa»aBH
GROOTE FIGUREN
>•>1
De Chemische fabriek in de lucht gevlogen en gansch vernield
Te Tessenderloo zelf bleef geen huis ongeschonden
I
I
NATIONALE INSCHRIJVING
TEN BATE DER
GETEISTERDEN GEOPEND
EnEüBBBaBBflBBBBBSaBKaBBBBBelBBBBZBBBSBaEBBBBBBBBBBBBBBBaSI
De Week in ons Land
iaS9S3SSBXSBBE3EBISSa£!Ca!Ea3!S!B
JU i STORT 23,10 FR.
42,50 FR. BELGISCH GELD.
B i'
hïw
A
«0^
TE VEEL EN TE WEINIG.
ARBEIDSKRACHTEN.
Een algemeen zicht van den treurigen lijkstoet bij het verlaten der kerk.
deze
oestemining
Het
DE
3
- :tee
r
ongedeerd bleef.
DE ONTPLOFFING
Woensdag 29 April jl. was de dagploe:.
15 fr.
2fr.
3 fr.
MOZART
Arcfuet De Pofierbizenaar
443.733
208.956
108.982
179.613
moeten tegen den Woensdag avond
Ingezonden worden. Kleine be
richten tegen den Donderdag noen.
nieuwe volkstelling voorgeschreven,
ntn - i-
vereenzelvigd worden. De anderen waren
zoodanig v:rminlrt dat hun lijken
meer konden herkend.
vatting per provincie:
Mannen
617.872
842.219
480.419
594.278
604.030
426.714
218.784
103.739
172.525
l TARIEF VOOR BERICHTEN: 1
Kleine berichten (3 regels) 8 fr.'
Kleine berichten adr. t. bureele 12 fr.
(voor ieder regel meer: 2 fr.)
Rouwberichten: minimum
Groote rouwberichten: per regel
Ber. in lokaal nieuws: per re$el
Andere aankondigingen: prijs op vraag.
Annoncen zijn vooraf te betalen en
«DE POPERINGENAAR
Uitgever:
Sansen-Vanneste, Poperinse.
Telefoon Nr 9. Pcatch. N' 155.70.
Het is de mobilisatie van millicenen
mannen aan het front en in allerlei mi
litaire diensten, die een geweldige leemte
doet ontslaan, waarvoor een aanvulling
moet gezocht worden. De geweldige be
hoeften aan oorlogsmateriaal, de noodza
kelijkheid van de bevoorrading van het
leger en de burgerbevolking met voedings
middelen en allerlei andere dringende
verbruiksgoederen. eischt den inzet van
alle bruikbare arbeidskrachten. Gewoon
lijk wordt in de eerste plaats beroep ge
daan op vrouwen en op oudere marmen.
Voor den arbeid op het land worden tij
dens den oogst schoolgaande kinderen en
studenten ingezet.
Donderdag a. s, is het O. H. He-
melvaartdag en wordt er in onze
Drukkerij niet gewerkt.
We vragen dus beleefd doch
DRINGEND onze Correspondenten
hun inzending van een dag te ■wil
len vervroegen opdat wc aisnaar
gewoonte den Vrijdag zouden kun
nen drukken.
We rekenen daar ten stelligste op
en danken hen bij voorbaat.
toen plots rond 11.25 uur van d:n mor
gen. een bruin-roode vuurkolom van hon
derden nieters hoog van uit de fabriek
ten hemel steeg cn onmiddellijk gevolgd
werd van een bijzonder hevigs ontplof
fing. De luchtverplaatsing, veroorzaakt
door deze ontploffing, was zoo geweldig
dat niet alleen de gansche fabriek ver
nield, werd. met uitzondering van de drie
reusachtige fabrieksschouw:» die recht
bleven staan, maar het gansche dorp
zwaar geteisterd werd. Niet ee« huis bleef
er ongeschonden. Groote stukken beton
en ijzer, en inzonderlijk een hoeveelheid
zware ijzeren balken opgestapeld in den
koer der fabriek met het vooruitzicht van
verdere uitbreiding, werden de lucht in-
gislineerd en zaaiden overal nog dood en
vernieling rond. De luchtdruk had alles
geknakt wat ze op haar weg vond, tot
honderden meter ver, waar nog huizen
werden verpletterd of virgruizeld.
Ds bevolking werd door paniekstemming
aangegrepen en menigeen, die ongedeerd
of slechts, licht gewond was geworden zoo
in fabriek of dorp, liep als waanzinnig
straat of veld op. zonder eenig doel noch
zin.
Een van de meest verontrustende so
ciale problemen der laatste jaren, was dat
der werkloosheid. We kennen allemaal
het beeld van de rijen werkloozen. die
vcor de dopbureelen dag voer dag moes
ten aanschuiven.
De gevoelens die de werkenden of de
welsrellenden tegenover de doppers be
zielden waren zeer gemengd. De eenen be
schouwden ze met misprijzen, omdat ze
meenden dat het menschen waren die te
lui waren om te werken. Anderen daaren
tegen, getroffen door medelijden en door
wrok, erkenden al de ellende cn de ont
worteling waaraan de werkloozen ten
prooi waren en vroegen zich af of het een
fataal gevolg gold van de evolutie var. het
economisch leven, ofwel het gevolg van
een bepaald politiek en économisch stel
sel. dat eens zou moeten baan ruimen
voor nieuwe vormen, waarin oen plaats
mier zou zijn voor werkloosheid.
Ei' waren vóór dezen oortog i li'kbaar te
veel werklieden, t. o. v. de behoefte aan
arbeidskrachten. In de landen waar er
een controle van de werkloosheid bestond,
was het cijfer der verzekerden gestegen
in de eerste jaren van de crisis, tot 25
millioen. Daar men deze werkloosheid in
verband bracht met den achteruitgang
van den uitvoerhandel en den afzet,
trachtte men stelselmatig dezen afzet te
verhoogen in het binnenland, door den
buitenlandschen invoer te beperken of
door den uitvoer aan te wakkeren met
behulp van premiën en subsidiën. Daar
alle landen op dezelfde wijze te werk gin
gen werd de uitvoer steeds meer beperkt,
de productie verstarde op hetzelfde lage
peil en de werkloosheid bleef. Zelfs de
politiek der openbare werken bleek niet
bij machte te zijn om de arbeiders weer
aan het werk te zetten.
Alleen in Duitschland waar men op
nieuwe grondslagen het economisch en
sociaal leven opbouwde, gelukte men er
in de meer dan zes millioen werkloozen
van 1933 weer voor de productie bruik
baar te maken. Daar ging men immers
uit van het standpunt, dat verloren ar
beidskracht. verloren rijkdom beteekende.
Iedereen moest werken. Zoo moest de
productie en ook het verbruik verheogen
en het kwam er maar op aan een pas
sende krediet- en verdeelingspolitiek te
vinden.
Met den oorlog ziui de omstandigheden
geheel veranderd. Waar er vroeger een te
veel aan werkkrachten was, waarmee men
in de meeste landen geen weg wist, doet
zich thans een dringende behoefte aan
werklieden gevoelen, vooral in de landen
die in den oorlog betrokken zijn.
AANVULLING VAN HET TE KORT.
NIEUW KONTINGENT VLAAMSCHE
VRIJWILLIGERS UIT ANTWERPEN
AFGEREISD
On Donderdag 30 April is een nieuw
kontingent Vlaairsche vrijwilligers uit
Antwerpen afgereisd, met oesteinining
voor eth opleidingskamp.
-«o»---
BIJ DEII VLAAMSCHEN OMROEP
II. A. Meulemans, ontslagnemend,
wordt door II. G. Foremans vervangen
Hr A. Meulemans heeft ontslag geno
men ais leider van de Muzteltaideeling
van den Vlaaaischen Omroep. Zender
Brussil. De Heer Gaston Ferenians, even-
een bekende Viaamsciie musjeus,
werd als zijr. opvolger benoemd.
Terloops wese hier nog gezegd dat Zin
der Brussel than; een uur langer uit
zendt, namelijk tot 21.15 uur.
Een frissche morgen. Wegtrekkende
mist, rijzende zon. In den geur van groen
en bloemen gaan een groep mannen berg-
waarts. De zon rijst en straalt precies
boven den top van den berg wanneer ze
den voet bereiken.
Weten die mannen wat er gebeuren
zal?
Ze kennen zoo goed mekaar, ze hebben
saam zoovele dagen en maanden den
Meester gevolgd, die nu nog midden hen
stapt. Aan Hem hangen ze met hart en
ziet In de veertig laatste dagen vooral
hebben ze Hem beter leeren kennen, nog
beter zijn woorden opgevangen, ieder
woord. Ze kunnen Hem niet missen. Wat
zouden ze aanvangen zonder Hem? Wat
zou hun leven nog beteékenen zonder
Hem? En toch heeft Hij hun meêgedeeld
dat het uur van schelden nadert. Neen,
niet andermaal wordt de Meester aan het
kruis geklonken. Dat weten ze wel, maar
het vooruitzicht alleen dat zij zonder Hem
Zijn werk zullen moeten voortzetten is
niet alleen een raadsel maar is hun kruis.
Zie. zooeven heeft Hij het hun nog her
haald. dat Hij zelf heengaat, maar dat
Hij hun den Geest sturen zal. Ze zullen
niet achterblijven als weezen, zonder hulp
of steun. De Troosterzal komen. On
getroost stappen ze echter met den Mees
ter m?ê, beklimmen met Hem den berg.
Straks naderen zij den top. Waarom heeft
de Meester hen daar geleid? Niet om het
landschap te bewonderen, niet om te too-
nen hoe wijd het Rijk strekken zal dat
Hij stichten kwam.
Is het alleen om zijn groot bevel uit te
vaardigen: «Gaat en onderwijst alle vol
keren. hen doopinde in den naam des
Vaders en des Zoons en des Heiligen
Geest :-s
...Maar zie... Daar stijgt de Meester op,
voor hunne oogen. Zoo heerlijk hebben
Hem alleen de drie gezien die on Thabor
zijn gedaanteverandering mochten aan
schouwen. Zoo schoon, zoo heerlijk. Hunne
oogen staan staal gericht op Hem. Zij
ademin. zij leven niet meer... zij staren
strak en staal. Hooger en hooger stijgt
de Meester, hun oogen hebben moeite
Hem langer te ontwaren... Hij verdwijnt.
Een wolk onttrekt Hein aan hun oogen.
Nog staren zij even strak en staal. Keert
Hii niet terug?
Hoelang stonden ze daar, schouwend
nog ten hooge, wanneer de Engel hen
Door Winterhulp en door het Roode
Kruis van België werden elk 500.000 fr.
geschonken om den nood der geteisterd:
bevolking te lenigen.
De Statiestraat van Tessenderloo. die
1 km. lang is, is e:n puinhoop.
Een schaliedekker die op een dak
werkzaam was, op 700 m. van de fabriek,
werd weggeblazen van het dak en kwam
ongedeerd op de straat terecht. Een meis
je dat op ruim 1.200 m. van de fabriek af
was. maar midden twee heuvels, werd
zonder eenig letsel dood aangetroffen.
Een aantal ijzeren balken van 203
tot 30'0 kgr.. die op den koer der fabriek
lagen, werden 5 tot 6 km. verder geslin
gerd en bij hun val loodrecht in den grond
geheid. Z-e verdwenen gansch in den
grond, een opening van 3 meter diepte
nalatend.
Van de Voetbalclub Looi Sport van
Tessenderloo kwamen er 8 van de 11 spe
lers om het leven.
Het H. Hartbeeld, staande op een
200 meter der fabriek, bleef ongedeerd.
Tot in Antwerpen (70 km. er van
daan) werd de schok waargenomen.
Enkele oogenblikken voor den slag
hadden velen, o. m. jongens in dc school,
het gevoel alsof de borst hen openge
scheurd werd. In een Idas namen aldus
de kinderen een toevlucht onder de ban
ken.
Gemeene schurken gingen reeds aan
het plunderen te Tessenderloo. Daarom
werd ook een strenge ordedienst ingericht
en wie niet woont in het dorp mocht er
niet binnen. Een tiental lieden uit Diest
die aan he.t plunderen waren werden
reeds_betra.pt en opgesloten.
eerste verdieping was stortte met
verdiep naar beneden en bleef met hit
hoofd geprangd tusschen twee balken en
bleef aldus drie uur hangen vooraleer hij
kon bevrijd worden. Da jóngen had steeds
gesmeekt opdat men hem zou verlossen en
al het mogelijke werd hiervoor gedaan.
Men sprak hem onophoudend moed in.
Onophoudend richtte de arme jongen ge
beden ten hemel en stierf ten slotte als
e:n heilige. Moest hij vroeger kunnen
zijn bevrijd, hii zou liet leven niet hebben
kunnen behouden, danig was hij zwaar
gekneusd.
Menschen die op straat wandelden
werden tegen den grond doodgeslhigerd.
Zondag werden nog 8 lijken gebor
gen. Maandag slechts een hand. Men
vïeest dat een 20-tal lieden vermist zul
len blijven.
aiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiimiiiiiiiimiiiiiiM
Decs maand wordt in Vlaandirui de
groote Wolfgang-Amadius Mozart ge
vierd, die, 150 jaar geleden, te Weenen,
in armoede en ellende overleed.
De muren verkondigen zijn naam. zijn
muziek zingt uit de radio, en in de groote
steden worden prachtige Mozart-concer-
ten gehouden.
In deze Mozart-stemming, die thans de
muzikale wereld alhier overrompelt, past
het, dit groote muzikale genie even te la
ten naar voor treden.
Mozart werd in het rijk der kunstlie
vende Habsburgers in 1756 te Salzburg
geboren. Salzburg had een zeer muziek-
Uevende hoogere wereld: de Aartsbis
schop aan ’t hoofd! Mozart’s vader was
lesgever in viool en musiceerde mee in
het orkest van den grooten Aartsbisschop.
Zoo werd bij den jongen Mozart de mu
ziek er werkelijk in geboren. Ze hadden
een piano thuis, en het kleine wonder
kind was reeds zeer vroeg geboeid door
de heldere klanken. Samen met zijn zus
ter zocht hij reeds heele einden uit een
of ander muziekstuk, dat hij gehoord had,
en trachtte het ->p het klavier te verklan
ken, wat hem reeds op 4-jarigen ouder
dom prachtig gelukte.
Een muzikale wonderknape dus!
Dit fabuleus muzikaal geheugen helpt
hem bijzonder goed wart later kan hij
htele drama’s uit zijn beroemde opera’s
glad van buiten, eer hij ze opgeteekend
heeft.
De muziek behekste hem letterlijk. Al
leen door ’t nauwkeurig bekijken van het
vioolspel, leerde hij achter zich zelf viool
spelen.
En toen hij zes jaar oud was aarzelde
zijn vader niet langer om dit wonder
kind aan de wereld kenbaar te maken.
Hij deed met hem een rondreis: Frank
rijk, Engeland, nadat natuurlijk eerst
Weenen aan de beurt gekomen was. Ons
land behoorde toen aan Oostenrijk, en
zoo verbleef Mozart als het gevierde spe
lende kind negen maand in onze Neder
landen.
Het puik der Europeesche wereld in
alle hoogere steden en middens stond in
verrukking voor dezen virtuoos in kin
derschoenen. Dit talent bleef niet bij een
louter weergeven van andermans kunst.
Wolfgang-Amadeus was nog geen twaalf
jaar oud, als hij, op aandringen van zijn
vader zijn eerste operette schreef: Bastien
en Bastienne, dat dezer dagen ook in
Berlijn wordt uitgevoerd.
Het succes bleef stijgen... Zijn liefdes
avontuur heeft er misschien schuld aan.
Bij een rondreis over Zuid-Duitschland
ontstak zijn hart van laaiende liefde voor
Louise Weber, nicht van Carl-Maria von
Weber. Maar het meisje was echter steen-
gerust m Wolfgang-Amadeus. Mozart
heeft er geweldig onder geleden, en heeft
zich ten slotte moeten tevreden stellen
met de zuster Constanze. met wie zijn
huwelijk niet.zeer gelukkig was, wijl zij
geen al te gespaarzame vrouw was, noch
de rechte vrouw voor een zoo gevoelig
kunstenaar.
Mozart moest den kost verdienen met
muzieklessen te geven, pianolessen aan
gravinnen en hertoginnen, en musicee-
ren aan het hof van Keizer Jozef II.
Hij schreef intusschen zijn menigvul
dig muzikaal werk, waaronder zijn groote
opera’s, die wereldberoemd geworden zijn:
Cost fan tutti, De Bruiloft van Figaro,
Don Juan, De Tooverfluit, enz., waarin
hij al de hartstocht en talle diepe men-
schelijkheid heeft ingestort, die zijn ge
voelig hart vervulde.
Zijn menigvuldig werk: We noemen
nog zijn veertig symphoniën, zijn zes en
twintig strijkkwartetten en klavierson-
netten, waarvan de volle en senore har
monie, de verrukkelijke bewegelijkheid,
zijn nette, voorname, aristocratische uit
werking en het eeuwig gespeel met een
steeds terugkeerend hoofdthema, de voor
naamste hoofdkenmerken zijn.
Nee, deze muziek geeselt niet af met
de zweep van Beethoven’s geweld, waar
de menschelijke passie van liefde en lij
den op bovenmenschelijke och schier
goddelijke wijze is uitgedrukt... Maar
toch bindt ze U volledig, boeit en streelt
het oor, verplaats. U in de salons vol rui-
schende zijde, geurende pruiken en ont
roerde vrouwenharten, stemt U rijk en
deftig, in een gelukkige ontroering.
We lazen vóór enkele dagen nog dat in
Engeland alle vrouwen van 38 jaar op
geroepen werden tot verplichte arbeids
dienst.
Daaruit blijkt dat de behoefte aan ar
beiders zoowel in Engeland als in Duitsch
land gevoeld wordt. Trouwens dat is be
grijpelijk: van de productiecapaciteit
hangt het af, welke hoeveelheid geweren,
kanonnen, vliegtuigen, tanks en allerlei
munitie aan de strijdende legers zullen
ter beschikking kunnen g:steld worden.
Deze hoeveelheid wapens helpt mede de
offensiefkracht van het leger cn de kan
sen op de overwinning bepalen.
Niet alleen de hoeveelheid arbeiders is
daarbij van belang, maar ook de ratio-
neele organisatie van den arbeid, de in
zet van iedere a’-beider op de juiste plaats.
Aldus wordt zelfs onderzocht, waar even
tueel de arbeider of de technieker het
best kan gebruikt worden, of aan het
front bij het strijdende leger of in de
fabriek thuis. Zoo kan het voorkomen dat
hooggekwalificeerde arbeiders, ingenieurs,
uitvinders verplicht worden aan de pro
ductie deelachtig te blijven, ook al gaven
ze de voorkeur om aan het front te
strijden.
DE INZET VAN VREEMDE
TESSENDERLOO
EN ZIJN CHEMISCHE FABRIEK
Tessenderloo. een groote gemeente van
Limburg, die 7.879 inwoners telde, kende
in de loop der laatste 29 jaar een groote
bloeiperiode tengevolge hei, oprichten al
daar in 1919 van een chemische fab-iek,
namelijk de Produits Chimiques de Tes
senderloo Het kapitaal dezer fabriek
beliep 48 millioen fr. De fabriek en haar
installaties waren gebouwd over e;n
groote uitgestrektheid van 35 Ha., en alles
was thans verzekerd voor een bedrag van
85 millioen frank.
In d? fabriek zelf werkten 1200 mannen,
vrouwen en meisjes, die arbeiden in
ploegen.
In deze fabriek der cb.imische groot
industrie werden hoofdzakelij): meststof
fen en zeeppoeder, o. m. de pakjes Tes-
sen». gefabriceerd besttmd voer de Bel
gische ekononrsche behoeften. Voor den
oorlog leverde deze fabriek jaarlijks 59.000
ton meststoffen voer onzen landbouw;
thans voorzag ze voor 1/5 in de noodwen
digheden van onzen landbouw en schik
kingen waren getroffen om binnen kort
de h?'ft van het noodige phosphoorzuur
aan ai onze boerrn te verstreken.
naar hun paternoster grepen en snikkend
baden tot zielelafenis van die arme
slachtoffers
En wat cp onzen hoek gebeurde, dat
heeft zich herhaald over heel Vlaande
ren, overal waar bij een Lieve Vrouwbeeld
de «Meimaand» wordt gevierd; in zoo
vele gezinnen waar saam wordt geboden;
in die tallocze gezinnen in Vlaanderm
waar nog ’s avonds een kruisgebed voor
de afgestorvenen tot de oude gebruiken
behoort.
’k Wiet het wel. in vele bladen werd
sympathie betoond voor de dooden en hun
gezin. On de begrafenis waren ontelbaren
tegenwoordig; brieven en rouwbeklag
zullen toestroomen. Zeker, ook van ofl’i-
cieele zijde komt rouwbeklag, wordt ge
dacht aan de families, wordt gedacht aan
de nood en de miserie; aan de miserie
van honderden gezinnen die haveloos zijn
geworden. Dat is noodig en daaraan zul
len ook wii denken, hier op onzen hoek.
Maar dat alles neemt niet weg dat ik zoo
diep aangegrepen was door die simpele
woorden van een eenvoudigen maar diep-
godsdienstigen werkman, van onzen ge-
buur: «tot zielerust van de arme slacht
offers Die dacht in de eerste plaats
aan de... ziel van die honderden sukke
laars. Sympathie kan toch zoo koud zijn,
sympathie met woorden kan toch zoo leeg
en ijdel zijn. De woorden van mijn ge-
buur gingen mij en gingen allen naar de
ziel. En toch kenden we. toch kennen we
geen enkel slachtoffer. Vreemd zijn ons
die menschen, niet vreemd echter is hun
leed, niet vreemd hun tragische dood.
Schoone woorden, schoone werkelijkheid
ook al: solidariteit, gemeenschapszin,
volksverbondenheid. Maar eerst krijgt
dat alles zin en bsteekenis door een be
leefd christelijk geloof: door die diepe on
verwoestbare overtuiging dat we werke
lijk allen kinderen zijn van een en zelf
den Vader, allen verlost door Onzen Lie
ven Heer, allen kinderen van die ééne
goede Moeder... geschapen niet om hier
te t jolen gedurende eenige jaren, om te
behooren tot de minderen of ue groot:n
van de wereld, maar om door ’t wissel
vallige, ’t veranderlijke, het zure en bit
tere van dit leven het eeuwig leven te
bereiken. En mekaar daarin helpen, dat
is echte solidariteit en... Kcrkverbonden-
heid.
Neen, niet onbewust handelde mijn ge-
buur; hij kon. aan wat hij gevoelde, mis-
chien niet vele woorden wijden maar
wat hij dacht en gevoelde, wat heil onze
hoek dacht en gevoelde dat alles werd
geuit bij dien paternoster. De ziil van
ons geloovig volk lag dien avond voor
mii open, ik keek er in, zoo diep.
Dien avond vergeet ik in mijn helle le
ven niet.
Zoo ging het bij ons; zoo bidden we
nog bij ons en... overal in Vlaanderen:
voor de arme slachtoffers en tot herstel
van de gewonden en gekwetsten.
BOER NELIS.
ABONNEMENTSPRIJS ’42:
1 Jaar in Belgie 36 fr.
3 Maanden 9 fr.
6 Maanden 18 fr.
1 Jaar in Frankrijk 65 fr.
Wij meldden reeds hierboven dat Win-
tarhulp en Roode Kruis reeds elk 530.0ÜÜ' i
frank hebben geschonken ten bate van' S
de geteisterdfen vr.n Tessenderloo.
Door het Ministerie van Binnenland-E
scl'.e Zaken en Volksgezondheid werd ook
een krediet van 10 millioen. ter beschik-;
kin" gesteld om aan ieder geteisterd ge-1
zin van Tessenderloo ten minste t..
woonstvertrekken in te lichten.
Door Boerenhulp aan Stadskinderen
wird ook een oproeji gericht tot de land
bouwers om kinderen van Tessenderloo
een nloatsje aan hun haard te gunnen.
Door ds H. Staf Ds Clercq, leider van
het V. N. V.. we d anderzijds gevraagd
aan al de leden van het V. N. V. het Joon
van een dag zoi.den storten ten bate van
de geteisterden van Tessenderloo.
op postcheckrekening N' 155.70 van
V. Sansen-Vanneste, Uitgever, Po-
peringe. en vanaf Zaterdag aan
staande wordt ons blad U per post
besteld tot einde 1942.
De abonnementsprijs van nu tot einde 1942
voor FRANKRIJK is:
’k Zal ’t nooit vergeten.
Dien Donderdag avond, Meiavond, was
heel den hoek aanwezig, ’t Avondgebed,
de Paternoster, ’t Was de boerin die vóór
bad dat was haar recht. Om gespaard
te blijven van rampen en ongelukken
zóó luidde in inleiding. Na ’t gebed had
den de kinders zoo lief en stemming De
Veldkapelgezongen, ’t Mansvolk was
nog een oogenblik blijven praten, we had
den er allen zooveil deugd aan beleefd.
Vrijdag avond 1 Mei.
We waren allen op post; er was zelfs
volk bijgekomen van een naburigen hoek.
’t Was de beurt aan onzin gebuur. Hij
had toch immers heel onze Mei-viering
uitgedacht en opgevat en doen lukken.
Zijn stem beefde als hij ons miédeelde:
«Wij lezen van avond de paternoster tot
;CUO en vpgesxuveu.
Een jongm der vakschool die op de Lt,,e„,ontplo®ing Tessencuiloo en tot he.-
>rste verdieping was stortte met het’?t.l van de gewonden en gekwetstenEn
pn den uitersten Westhoek van West-
■Vlaandiren werd dien avond met hert en
aiel gebeden voor onze arme broeders uit
Limburg. Zoo roerend! De vrouwen snik
ten er bij in waarom zouden wij hef:
verbergm? Geen van de mannen of
hij had de tranen in de oogen. Hoe wijd
de afstand ook was van hier tot den
uitersten hoek van ’t land, over dien af
stand was een brug geworpen. Wij ge
voelden ons één met die arme slachtoffers,
wij deelden in het leed van honderden
families. Dien avond werd geen lied ge
zongen, we eindigden met, naar oud
Vlaamsch gebruik, een kruisgebed te le
zen. Ons gebed klonk zoo innig vroom in
de stilte van d;n Meiavond. Er was een
ongekende, een ncoit gevoelde stemming
over ons gekomen er was wijding. Wij
gingen naar huis zwijgzaam, ingetogen.
Nooit bin ik weergekeerd van een begra
fenis, zooals ik dien avond van de kapel
naar ’t hof terugkwam, zoo diep-aange-
daan. en toch met een mild gevoelen dat
wij allen daar bij het Lieve Vrouwibeeld
zoo goed werk hadden verricht. Moeders
erbarmen en Moeders voorspraak hadden'
afgesmeskt voor broeders en zusters, voor
landgenooten die zoo tragisch van het
blijde leven naar den ijzigen dood waren
overgegaan.
En iediren avond wordt bij ons een
tientje gebeden voor de dompelaars die
midden hun arbeid, voor de schoolkinde
ren die in klas door den dood werden
virrast.
Hier vinden we dat zoo natuurlijk, zoo
vanzelfsprekend. Leed verwekt medelij
den en medevcelen. Nu min zoo geren
spreekt van solidariteit en van volksver
bondenheid of van volksgemeenschap, kan
men de ervaring opdoen dat, bijaldien die
benoeming nieuw was, het beleven van
de daad van volksverbondenheid zoo oud
is als ’t christendom. Dikwijls genoeg heb
ik dat ondervonden, maar nooit heb ik
dat zoo diep aangevoeld als nu, waar die
eenvoudige menschen van onzen hoek,
zonder dat iemand tusschenkwam, iemand
raad of bevel gaf, uit eigen beweging
350 BELGISCHE KRIJGSGEVANGE
NEN TE ANTWERPEN TOEGEKOMEN
Da Roode Kruistrein. waarvan wij en
kele dagen ge.eden het vertrek, naar
Duitschland hadden aangekonaigd. is in
België teruggekeerd. Hij bracht ongeveer
350 Belgische krijgsgevangenen naar
Antwerpen.
ZATERDAG IJ. WERDEN
VEERTIG SLACHTOFFERS
TER AARDE BESTELD
Te Tessenderloo zelf werden op Zater
dag jl. reeds 40 slachtoffers ter aarde b:-
steld. Deze teraardebestelling ging gepaard
niet groote lijkplechtigheden.
Op d: plechtigheid waren.o. m. tegen
woordig Mgr Kerkhoïs, bisschop van Luik,
vertegenwoordigers van den Koning en
van Koningin Elisabeth, al de Kcmmis-
sarissen-Generi.al. de Gov.verneuv van
Limburg en talrijke andere burgerlijke en
oofc militaire overheden. Talrijke rouw
kransen, o. m. geschonken door den Ko
ning en door Koningin Elisabeth, werden
op de massagraven neergelegd.
Ook de volgende dagen weraen teraar
debestellingen uitgevoerd te Tessenderloo.
In de omliggende Gemeenten breiden ook
verscheidene rouwplechtigheden plaats
daar inwoners dier gemeenten omgeko
men waren in fabriek, vakschool 01 do:p
van Tessenderloo en hun lijken naar hun
dorpen werdin overgebracht.
Antwerjieu
Brabant
W.-Vlaanderen
O.-Vlaanderen
Henegouwen
Lull:
Limburg
Luxemburg
Namen
Medewerkers zijn verantwoordelijk
voor hun artikels.
DE BEVOLKINGSCIJFERS
OP 31 DECEMBER 1941
Het Staatsblad van 2 Mei publiceert het
cijfer der werkelijke bevolking', per ge
meente, oil 31 December 1941.
Hier geven wij de algcmeene samen-
Mozart, Mozart!... En toch is dit ge
bazel van woorden ijdel en klein bij een
heldere zin uit een uwer symphoniën...
Rijke, ontroerende Mozart.
Als we niet wisten hoe graag gij U ook
vermeid hebt in plat en boersch genoets,
we zouden gelooven dat gij tot in de
toppen uw.r nagelen een zeer fijne aris
tocratische ziel waart.
Wat wonder schenkt ons steeds de
natuur aan dergelijke tegenstellingen!
Wat heeft U opgezweept om op zoo’n
korten levensduur zooveel werk te leve
ren? Verstoeten liefde, knagende honger,
stijgende levensellende, niet begrepen
zijn?... Is het toch waar dat uit de diep
ste afzonden van lijden en verguizing,
een afgrond van schoonheid en kunst
pracht wordt geboren.
Abyssus abyssum invocat! De eene af
grond roept den anderen op! Zoo zei het
reeds de koninklijke psalmist.
Reeds vroeg loert de dood op Mozart.
Deze voelt hem komen, en wordt er
goede kameraad m?e. In het vooruitzicht
van dezen dood toondicht hij zijn mees
terlijke Requiemmis, die hij met koorts
achtige haast wil voortaetten. Doch de
dood verrast hem en deze mis eindigt aan
den passus: Judicanti homo reus» uit
het Dies irie
Hij stierf in Wintermaand 1791. dus
verleden jaar 150 jaar gelden. Reeds
daags na zijn dood werd hij op de aller
armste manier begraven. Hij werd in een
grooten grafkuil bijgezet, waar vele on
bekenden, allen kleinen en armen, be
graven werden.
Enkele weken nadien wilde zijn vrouw,
die tijdens het afsterven en begraven
van Mozart ziek was, het graf van haren
man opzoeken. Niemand kon nog de
plaats aanduiden waar Mozart begraven
was... De arme, ongelukkige Mozart was
reeds vergeten.
Dit zoo kort na zijn dood!
Maar thans, anderhalve eeuw na het
heengaan van dezen vijf en dertig jari
gen genialen toondichter, heeft de we
reld alom de volste en vroomste, de ver-
eerendste aandacht op Mozart gezet. Het
is thans aan Vlaanderens beurt.
Wie de gelegenheid heeft, een concert,
een opera of wat ook van J^ozart te
aanhooren, late deze niet voorbijgaan.
Want dit is de schoonste hulde die wij
aan den onsterfelijken Mozart onster
felijk door zijn werk! kunnen bewij
zen: zijn ziel, zijn hart, zijn muzikaal
wezen te vatten, te genieten.
Het is anders gezégd, leven en voelen
met Mozart. L. J.
DE OORZAAK DER RAMP
Omtrent da oorzaak van de ramp werd
het voleer.de gemeld:
Dat de ontploffing zou verooizaakt zijn
gëweest door een bom kan ni;t aangeno
men worden daar gaen vliegtuig ih de
omgeving werd gezien. Sabotage kan er
ook niet mede gemoeid zijn wegens het
feit dat de fabriek uitsluitend voor de
Belgische ekonomie Werkte,
Als derde en meest waarschijnlijke op
lossing blijkt dat da ontploffing veroor
zaakt werd door zelfontbranding. Dit was
ook het gevolg van een ontploffing van
denzelfden aard welke zich te Oppau,
(Duitschland) voordeed in 1922 en die
den dood van me:r dan 1.000 lieden tot
gevolg had.
Ook daar liet de ontploffing een reus-
achtigen krater na cp de plaats waar d.e
ammomiumnitraat op.-restepeld lag. Te
Tessenderloo lagm op deze plaats 200 ton
van deze rtof ongestapeld.. Deze stof, wel
ke in andere plaatsen tot meststof ver
werkt werd, b; vond zich'in silo's waarvan
ae kleinste zijwanden open bleven om de
verluchting te verzekeren.
Door temperatuurverandering of ook
door vochtigheid kan ammoniumnitraat.
aan b“t gisten .vaan en wordt dan zoo
f'.evasrlijl: als gelijk welke springstof. Nu
zou het mogelijk geweest zijn dat deer
het houweel van een werkman, bij het
ioskapnen der massa een vonk werd ver
oorzaakt. welke voldoende zou kunnen ge
weest zijn om de ramp t: veroorzaken.
Doch op het oogenblik dat de ontploffing
zich voordeed was in ce sjlo’s geen enkele
arbeieïor aanwezig, zoodat als eenige aan
vaardbare oplossing blijft dat de ont
ploffing door zelfontbranding is ge
schied. De oorzaak waaraan deze ont
branding echter zou dienen toegeschreven
tc worden, zal in dit geval evenwel noc.
worden achterhaald.
ZOOWEL DORP ALS FABRIEK
ZULLEN HEROPGEBOU1VD WORDEN
Vanwege het Commissariaat-Generaal
vcor den Wederopbouw werden maatrege
len genomen om do cchade geleden door
het dorp zelf zooharst mogelijk te her
stellen en herop te bouwen.
D? Beheerraad van de Fabriek wil de
ze eveneens ten spoedigste heropbouwen.
Het Gemeentebestuur van Tessendirloo
heeft echter den eiscli gesteld dat het
gebouwencomplex cp verderen afstand
van den kom der Gemeente zelf dan tot
nog toe het geval Was, zou heropgebouwd
worden, wegens het gevaar welke derge-
liike fabriek teweegbrengt en om voor de
toekomst dergelijke ramp aan de Ge
meente te besparen.
NOG ENKELE
NADERE BIJZONDERHEDEN
In de Zusterschool, waar ongeveer
660 kinderen on school warm, werd er
geen enkele gedood: als bij wonder wer
den er slechts enkelen gewond en kondin
spoedig bevrijd werden van onder de pui
nen. Het spoédig ingrijpen van den E. H.
Pastoor van Tessenderloo heeft hier tal
rijke kindertjes van verder onheil ge
spaard.
De kerk is een der gebouwen die nog
het minst getroffen w:rd. Een zware ijze
ren balk van minstens 1000 kgr. vloog dcor
den zijwand na minstens 500 m. door de
lucht te zijn weggeslingerd. De glasramen
der kerk werden gansch vernield.
Al de geneesheeren en de verplege’.s-
dienste:! van d: gansche streek werden
gemobiliseerd cm geneeskundige hulp te
verleen en aan de slachtoffers.
Het sanatorium en hit ziekenhuis
van Teesenderlco werden ook zwaar ge
teisterd.
Ren verwarmde trein word ter be-
schik!:ir.g van de g-ite-sterden gesteld om
er nachtlC7ies te hebben. Oo‘: werd ge
zorgd voor voedingsmiddelen voor die on
gelukkiger!.
Twee Duitsche soldaten worden be
dolven onder een instorting bij het red
dingswerk maar zij konden spoedig be
vrijd worden.
Talrijke oudjes van het gesticht ge
legen rechtover de fabriek scheten er het
leven bij in.
Typisch staaltje van de kracht der
ontploffing: e:n mortolmaker (broyeur)
die on den koer der fabriek stond, werd
260 meter verder weggeslingercl
De commercieelbestuurder der fa
briek bevond zich ter Beurs te Brussel,
omstandigheid die hem waarschijnlijk het
leven heeft g- red.
Onder de dooden bevindt zich een
Bruggeling, namelijk ingenieur Coppieters.
Onder de gzwonden zullen veel blind
blijven, wijl anderen nog slechte met een
oog zullen kunnen zien.
In de fabriek zelf valt het meest?
getal slachtoffers te betreuren i:i de ai-
deeling phosphaat, v.r.ar de wa:-ciipcrti?r
rvaardlgd wordt, en waar meestal meis
jes wérkten.
Totaal verwoeste huizen met op den achtergrond het ranke kerktorentje, dat
DCOD EN VERNIELING
Overal in den omtrek had de ontploffing
dood en vernieling gezaaid. Al de gebou
wen en fsbrieksinstallaties weiden ver
nield en bleken nog slechts verwrongen
ijzer, steen en een hoop puin.
In het dorp werden tal van huizen let
terlijk met den grond weggevaagd. en op
de plaats waar d: ontploffing zich voor
deed gaapte een groote diepe krater van
ongeveer 80 meter diameter en 25 meter
dien.
D? dichtbijgelegen vakschool van het
H. Hart, bestuurd door Eerw. Broeders,
waar m:n volop aan het lesgeven was,
werd bijzonderlijk zwaar geteisterd en
niet min dan 46 leerlingen cn 3 lesgevers
kwamen er om het leven.
Onmiddellijk werden de reddingswerken
aangevangen. Verscheidene Duitsche
groepen evenals reddingsploegen von ko-
lenmijnen uit den omtrek en udeelingen
van de passieve luchtafweergroepen vit
de omliggend: steden kwamen spoedig ter
plaatse om een reddende hand te bieden.
De eerste reddingswerken werden aan
gevangen in de fabriek en de vakschool,
dia het meest geteisterd werden. Duitsche
pionieren gebruikten hierbij snijbranders
en andere speciale toestellin. In de eer
ste paar uren werden reeds ecu 200-tal
gewonden bevrijd van oncl r het puin en
naar klinieken van Diest, Hasselt, Leuven
en Brussel overgebracht.
Dagenlang heeft men gearbtid aan het
reddingswerk. In de fabriek zelf moest
men herhaaldelijk springstof gebruiken
om een vsrdereri weg voor de reddings
ploegen vrij te maken of lijken te kunnen
bergen.
Begrijnelifkerwijze viel het grootste
aantal slachtoff::.” in de fabriek zelf. Ve
len der arbeiders en arbeidsters ontsnap
ten evenwel als bij wonder aan den dood.
De meeste gewonden waren getroffen aan
het hoofd. Affle lijken konden nog niet
geborgen worden in het groot gebouwen
complex, zoodot het juists- aantal slacht
offers nog niet juist gekend is. Enkelen
moeten ook weggevlucht zijn, de velden
over, en zijn thans als vermisten aanzien
zoo zij geen nieuws van hen lieten ge
worden.
In de fabriek, scholen en dorp zijn
tot nog toe 260 cicoden te betreuren, wijl
700 personen ernstig gewond werden en
in ziekenhuizen moesten worden opgeno-
men. Hét aantal lichtgewonden beloopt
ongeveer 1400. Ten einde het juist aantal
slachtoffers te kunnen bepalen werd een
nieuwe volkstelling voorgeschreven.
Reeds 212 der geborgen lijken konden
niet
In den central?!! zetel van Winterhulp
te- Brussel werd een persconferentie be
legd tijdens dewelke door den H. Hey
mans. voorzitter van Winterhulp, mede
gedeeld werd dat het besluit getroffen
w;rd over te gaan tot een nationale in
schrijving ten bate van de geteisterden
van Tessenderloo. daar de ramp in die
gemeente voorgevallen een nationale ramp
beteekende. H. M. Koningin Elisabeth en
HH. KK. HH. de Prinsen, alsmede Z. Em.
de Kardinaal- Aartsbisschop van Meche
len. Primaat van België, hebben er het
hooge beschermsehap van aanvaard. Ook
d? sekreturissen-generaal iisbben zich
eensgezind akkoord verklaard cm dit lid
maatschap te aanvaarden.
Do verwezenlijking van dit initiatief
van nationale solide.riteitswerking staat
onder liet voorzitterschap van den Heer
P. Nolf. Voorzitter van het Rood? Kruis
i’a.n België, van den Heer P. Heymans,
Voorzitter van Winterhulp en van den
Heer A. Van Huffelen, Voorzitter van het
Vlaamsch.! Iruis.
- Verder zal een beroep worden gedaan
op leidende pcrronalitciten van geheel het
land om van het beschermend comité
deel vit te maken.
Nad:re mededeelingen omtrent
steunaktie zullen spoedig volgen.
Spontaan zijn reeds tal van belangrijke
inschrijvingen binnengekomen.
Bijchu'/en kunnen gestort worden oji
postrekening nr 268.00 Nationaal Steun
fonds voor <ie G-eleisterdeii van Tessen-
derloo. te Brussel. Bankchecks worden
eveneens dankbaar in ontvangst genomen.
Een dringend beroep wordt gedaan cp
allen om onmiddellijk en on werkelijk
vrijgevige wijze dc helpende hand te rei
ken aan honderden landgenooten. die zoo
vreesejük dcor liet, lot werden getroffen.
Het hreft Z. M. Koning Leopold III be
haagd aan de Voorzitters van de nationa
le inschrijving ren schrijven te richten,
waarin Z. M. ziin levendige instemming
met dit initial iif betuigt en den wensch
nitdrulrt dat liet Belgische volk zich in
deze tragirche omstandigheden milder
dan coit zal toontn.
j
Vrouwen Totaal
629.863 1.247.675
913.723 1.755.942
491.053 971.472
605.843 1.200.121
610.071 1.214.101
870.447
427.740
217.721
352.173
-eens
4.0C5.580 4.191.812 8.257.392
Aldus is het niet te verwonderen zoo
Duitschland er thans naar streeft vreem
de werkkrachten aan te lokken. In de
Dentache Volkswirtvan 17 April lezen
we dat voor liet, oogenblik meer dan twee
millioen buitenlandsche arbeiders in het
Reich ingezet zijn. We weten ook welk
een belangrijk aantal Belgische arbeiders,
in Duitschland werken. Er zijn er onge-I
veer 270.000 vertrokken. Sommigen ziin]
teruggekeerd en thuis gebleven. In wer-1
kelitklieid zijn er een 180.000 die effectiefitellende 600 mannen en vrouwen, als naar
in liet Reich werken. Daarvan ziin onge-a gewoonte aan het werk in de fabriek,
veer 80 Co Vlamingen, die de gelegenheid! 11 -
krijgen om te bewijzen dat zij de best®
a’-beiders ziin onder al de vr:emdelingeif
die aan gene zijde van den Rijn werken!
Herhaaldelijk hebben Duitsche werknel
mirs zich gunstig uitgelaten over onza
volksgenooten.
Deze groote massa toevallige vreemd.es
arbeiders kunnen heel zeker niet de Duit-|
sche arbeiders vol waardig vervangen, di®
over meer traditie en ervaring beschikkeij
in hef bedrijf waar ze jarenlang gewerkt
hebben. Toch zal men begrijpen wat zij
beteekmen voor de Duitsche productief
als men bedenkt dat hun aanbrengst pen
jaar 600 tot 700 milliard arbeidsuren ver-r
tegen woo-digt.
Naast deze arbeiders, die vrijwillig aan
geworven worden, dient verder rekening
gehouden te worden met de millioenen
krijgsgevangenen, die ook aan het werk
gesteld zijn.
Vrouwen, kinderen, vreemde arbeiders,
krijgsgevangenen vullen in Duitschland -
de leemten aan die door de mobilisatie
geschapen werden.
Na den oorlog zal de terugkeer van de
soldaten en de heraanpassing aan de ar
beid. die ze voor enkele jaren verlaten
hebben, de rigeeringen voor een geweldige
taak plaatsen.
Intusschen zal wellicht deze oorlog de
arbeid naar zijn juiste waarde hebben
leeren schatten, en zal er geen werkloos
heid meer hoeven te bestaan, zal de werk
loosheid zelfs niet meer geduld worden.
2-5-42. Verboden Nadruk. ROSKAM.
vermanen kwam: Terug keert de Meester
niet. Gaat naar de stad en wacht ia ge
bed de komst af van den H. Geest.
O. L. H. Hemelvaart!
De uiteindelijke triomf van den Heer.
Klein kind in de kribbe, gemarteld, on-
menschelijk: verminkt aan het kruis. Glo
rieus verrezen! Nu zou Hij, veroveraar,
met zijn menscheliik lichaam den Hemel
binnengaan. En wie kan zich indenken
wat daarboven gebeurde, bij die triomf-
intocht van den Heer? O. L. Heer He
melvaart de bekroning van het Verlos
singswerk.
Zouden we niet een keer in ’t jaar kun
nen doen wat de apostelen en discipelen
voordeden op dien dag?
Ten hemel schouwen!
We geven onze oogen genoeg den kost
aan tal van andere dingen. Dag in dag
uit zijn we bekommerd om onzen arbeid,
om ons dagelijksch brood, om onze toe
komst. om die van ons gezin. Dag in dag
uit zijn we bezorgd om ontelbare zaken,
we zijn vastgegrepen in ’t raderwerk van
bedriifs- en volksleven, we stellen belang
in duizenden dingen, we praten over al
lerlei bekommernissen en de bange dagen
en tilden die w? beleven nemen ons hee-
lemaal in beslag;.
Zouden we niet eens in ’t jaar onze
oogen ten hooge richten en kijken en
staren, staal en strak? Kijken naar Hem
die ons voorging om voor ons allen esn
plaats gereed te maken.
Zoovele beloften kwamen tot ons.
Zoovele beloften worden ons nog ge
daan.
Zoovele beloften die rook waren.
Nooit meer dan thans ervaren we hoe
alles w?.t zuiver-minschelijk is. nietig is.
onstandvastig. Hoe heden ineenstort wat
we onvergankelijk achtten. Hoe heden
zuur en bitter smaakt wat zoet scheen.
Hoe heden ijdel is wat gister een schat
scheen te ziin.
Wat Hij beloofde... een plaats hierbo
ven... dat is goddelijke belofte. Wat, Hij
ontsloot blijft open, wat Hij beloofde
wordt werkelijkheid, zoo wij Hem niet
vergeten, zoo wij in ons leven de oogen
niet afkeeren van Hem, zoo wij voor Hem
leven en niet voor al het vergankelijke en
al het in puin vallende van de wereld.
Laten we ten minste op O. L. Heer He-
melvaartdag eens strak en staal den He
mel beschouwen en onze plaats. CHR.
Rijk
-eoi-
MOZART-HERDENKING
IN VLAANDEREN
Tc Brussel, in de Senaatszaal, had Zon-
fci.agmorgcn de openingsplechtigheid plaats
fran de ïdoza. t-herdenking in Vlaanderen.
^Talrijke genoodigden vulden de zae.l.
tw-- De plechtigheid werd ingezet met de
^uitvoering dcor het Omroeporkest van
^Zender-Brussel van de Titus-ouverture,
feen der laatste composities van den ge-
mialen kunstenaar.
J Daarna nam E. H. Cyriel Verschueve
'fcet woord, die den lof uitsprak van den
grootachen musicus en we:s op de groote
kunstwaarde van de verschillende com
posities van den Duitschen toondichter.
Het muzikaal gedeelte van de Mozart-
nrrdenking werd Zondag avond ingezet
in het Paleis van Schoone kunsten te
Brussel niet de uitvoering van het Re
quiem van Mozart.
--<o»--
OUD-MINISTER VAN CAENEGEM
OVERLEDEN
Te Brugge is op 62-jarigi leeftijd de
Heer Ingenieur Jules Van C tnegem, ge
wezen Minister van Openbar? Werken en
gewezen Katholiek Volksvestegenwoordir
gér, oyerledtn.
W
